Nöbetçi Eczaneler
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) 7 hantavirüs vakası tespit edildiğini duyurmasının ardından, “Hantavirüs nedir, nasıl bulaşır, belirtileri nelerdir?” soruları gündeme geldi.
DSÖ’nün yayımladığı son bilgilere göre, 4 Mayıs 2026 itibarıyla gemi bağlantılı kümede toplam 7 vaka saptandı. Bu vakaların 2’si laboratuvar testleriyle doğrulanırken, 5’i şüpheli vaka olarak kayda geçti. Bildirilen vakalar arasında 3 ölüm bulunuyor. Kurum, mevcut veriler ışığında geniş toplum için riskin düşük olduğunu, ancak temaslı takibi ve incelemelerin sürdüğünü açıkladı.
Hantavirüs nedir?
Hantavirüs, çoğunlukla kemirgenler aracılığıyla insanlara bulaşan bir virüs grubudur. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre hantavirüsler insanlarda başlıca iki ciddi tabloya yol açabiliyor: Hantavirüs pulmoner sendromu (HPS/HCPS) ve kanamalı ateş ile böbrek sendromu (HFRS). Hangi klinik tablonun gelişeceği, virüsün türüne ve coğrafi bölgeye göre değişebiliyor.
Hantavirüs nasıl bulaşır?
Hantavirüsün en yaygın bulaşma şekli, enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle temas edilmesi ya da bu maddelerin kuruyup havaya karışan parçacıklarının solunmasıdır. Özellikle depo, ahır, kulübe, kırsal evler, tarla çevresi ve uzun süre kapalı kalan alanlar riskli kabul edilir. CDC ve DSÖ verilerine göre virüs bulaşmış yüzeylere temas sonrası elin ağız, burun veya göze götürülmesi de enfeksiyon riskini artırabilir.
Uzmanların altını çizdiği nokta şu: Her hantavirüs türü aynı şekilde davranmaz. Çoğu hantavirüs vakasında bulaş, doğrudan ya da dolaylı kemirgen teması ile ilişkilidir. İnsandan insana bulaş ise oldukça nadir görülür ve her tür için geçerli değildir. DSÖ’nün son bildiriminde de toplum geneli için riskin düşük değerlendirilmesinin nedeni bu sınırlı yayılım özelliğidir.
Hantavirüs belirtileri nelerdir?
“Hantavirüs belirtileri nelerdir?” sorusu şu anda en çok aranan başlıkların başında geliyor. DSÖ’nün güncel bilgi notuna göre belirtiler, virüsle temas sonrası genellikle 1 ila 8 hafta içinde başlayabiliyor. İlk evrede görülen belirtiler çoğu zaman grip benzeri olduğu için hastalık başlangıçta fark edilmeyebilir.
Erken dönem belirtiler
Hantavirüs enfeksiyonunda erken dönemde en sık görülen belirtiler şunlardır:
- Ateş
- Baş ağrısı
- Kas ağrısı
- Halsizlik
- Üşüme ve titreme
- Baş dönmesi
- Karın ağrısı
- Bulantı
- Kusma
- İshal
Bu tablo pek çok viral enfeksiyona benzediği için özellikle kemirgen teması öyküsü olan kişilerde dikkatli olunması gerektiği belirtiliyor.
İleri dönem belirtiler
Eğer hastalık akciğer tutulumuna ilerlerse tablo çok daha ağır hale gelebilir. DSÖ ve CDC’ye göre ileri evrede şu belirtiler görülebilir:
- Öksürük
- Nefes darlığı
- Göğüste sıkışma hissi
- Akciğerlerde sıvı birikimi
- Tansiyon düşüklüğü
- Şok tablosu
Bazı hantavirüs türleri ise böbrek tutulumu ile seyreder. Bu durumda ilerleyen aşamalarda düşük tansiyon, kanama bozuklukları ve böbrek yetmezliği görülebilir.
Hantavirüs ölümcül mü?
Hantavirüs, nadir görülen ama ciddi seyredebilen bir enfeksiyon olarak biliniyor. CDC’ye göre hantavirüs pulmoner sendromu gelişen hastalarda ölüm oranı yüksek olabiliyor; kurum, solunum belirtileri gelişen vakalarda ölüm oranının yaklaşık yüzde 38-40 düzeyinde olabileceğini belirtiyor. Bu nedenle erken tanı ve hızlı tıbbi müdahale büyük önem taşıyor.
Hantavirüsten korunmak için ne yapılmalı?
Uzmanlara göre korunmada en etkili yöntem, kemirgenlerle temasın önlenmesi. Ev, depo, bodrum, çiftlik yapıları ve kullanılmayan alanlarda temizlik yaparken rastgele süpürmek yerine kontrollü temizlik yapılması öneriliyor. Kemirgen dışkısı veya yuva izleri görülen alanlarda çıplak elle temas edilmemesi, alanın havalandırılması ve uygun hijyen önlemlerinin alınması önem taşıyor. CDC, kemirgen girişini azaltmak için çatlakların kapatılması, yiyeceklerin kapalı kaplarda saklanması ve çevrenin temiz tutulmasını tavsiye ediyor.
Türkiye’de daha önce görüldü
“Hantavirüs Türkiye’de daha önce de görüldü; Sağlık Bakanlığı ve bilimsel yayınlara göre özellikle 2009’dan itibaren Batı Karadeniz başta olmak üzere bazı vakalar kayda geçti, ancak şu aşamada Türkiye genelinde yeni bir yaygın salgın ilan edilmiş değil.”
